Czym jest B-MBT? To metoda pracy, która łączy elementy MBT – terapii opartej na mentalizacji – z pracą terapeutyczną skupioną wokół ciała i odczuć z nim związanych. W Polsce ta metoda pracy jest praktycznie nieznana. Od drugiej dekady XXI wieku jest rozwijana głównie przez klinicystów w Holandii (między innymi przez Jaapa Spaansa, autora książki „Body-Oriented Mentalizing in Clinical Practice: Supporting Patients with Persistent Physical Symptoms").
Na czym polega B-MBT?
O ile klasyczna terapia oparta na mentalizacji zwiększa u pacjentów świadomość co do możliwości obserwacji ich myśli, emocji, pragnień i intencji, o tyle B-MBT poszerza to pole o świadomość odczuć cielesnych (poszerzenie tej świadomości wpływa pozytywnie na zdolność odczuwania emocji). W trakcie takiej terapii zaczynasz uczyć się rozpoznawać bardzo różne odczucia płynące z ciała (które czasem mogą być ledwo wyczuwalne przy słabym kontakcie z własnym ciałem), np. spięcie mięśni, uczucie ciężkości lub lekkości, przepływu energii, ciepła lub zimna. To dopiero pierwszy krok. Istotnym elementem tej pracy jest łączenie tych odczuć cielesnych z naszymi myślami, emocjami, pragnieniami, intencjami i impulsami.
Kiedy B-MBT może być pomocne?
Aby lepiej wytłumaczyć, jak istotne może być poszerzanie świadomości odnośnie do odczuć cielesnych, posłużmy się przykładem osób, które odczuwają długotrwały ból, ciągłe zmęczenie czy niewydolność mięśni. Takie odczucia w dłuższej perspektywie mogą prowadzić do zwiększonego stresu, napięcia i lęku. Wpływa to na nasz kontakt z bliskimi: część osób będzie się z niego wycofywać, inni z kolei będą czasem potrzebowali nieadekwatnego, nadmiernego wsparcia. Może to prowadzić do problemów, zwłaszcza w bliskich relacjach.
Konsekwencje mogą być różne: przez zmniejszony kontakt z odczuciami płynącymi z ciała możemy kontynuować to, co jest dla nas szkodliwe (osoba z permanentnym zmęczeniem, nie dostrzegając go i przy okazji nadmiernie pracując, będzie tylko pogarszała swój stan). Obniża się wtedy zwykle zdolność do rozumienia naszych odczuć i emocji: kiedy ze zdenerwowania czujemy przyspieszone bicie serca, przestajemy je rozumieć jako symptom zdenerwowania, tylko zaczynamy postrzegać je jako objaw jakiejś choroby. To zwykle prowadzi do nadmiernego przejmowania się i zamartwiania. Może to też prowadzić do hipochondrii i mocno psuć nasze relacje społeczne.
Jak może wyglądać terapia B-MBT w praktyce?
-
W trakcie takiej terapii znacznie częściej:
- usłyszysz pytania dotyczące Twoich odczuć cielesnych i powiązanych z nimi stanów wewnętrznych (jak uczucia, pragnienia, intencje);
- terapeuta, na zasadzie odzwierciedlenia, będzie starał się pokazywać Ci, jak rozumie Twoje odczucia;
- terapeuta może dzielić się swoimi odczuciami, pokazując na własnym przykładzie, w jaki sposób mentalizuje odczucia cielesne i jak pozwala mu to lepiej rozumieć Twój stan emocjonalny;
- będziesz dopytywany o to, jak się czujesz w kontakcie z terapeutą i jak Twoje ciało reaguje na bycie w takim kontakcie.
Tryby załamywania się mentalizacji w ujęciu B-MBT
W terapii opartej na mentalizacji zorientowanej na ciele wykorzystuje się też, w ramach rozumienia klinicznego, stany załamywania mentalizacji i ich wpływ na ciało i ruch. Przykładowo, dla osób w trybie pretend mode charakterystyczne mogą być teatralne, sztuczne ruchy, nagłe zmiany w mowie ciała, próby dostosowania się do przyjętych norm, ale także imitowanie zachowania i mowy ciała innych osób. Podobne charakterystyczne elementy wskazuje się także dla trybu ekwiwalencji psychicznej i trybu teleologicznego.
Kto najbardziej skorzysta z terapii B-MBT?
Tak naprawdę elementy B-MBT warto wykorzystywać niemal w każdym procesie terapeutycznym (ja zwykle starałem się to robić już wcześniej, kiedy łączyłem pracę w MBT z elementami SE, czyli Somatic Experiencing). Większa świadomość odczuć cielesnych zawsze pozwala zwiększyć mentalizację własnych stanów wewnętrznych. B-MBT w Holandii bardzo często wykorzystywane jest w pracy z osobami, które doświadczają nawracających objawów fizycznych (persistent physical symptoms – to pojęcie obejmujące między innymi objawy psychosomatyczne). Odczucia cielesne, które mogą być kojarzone z chorobą fizyczną, wraz z rozwojem mentalizacji zaczynają być rozumiane jako sygnał emocji czy myśli. Pozwala to lepiej zadbać o potrzeby emocjonalne, co przekłada się na ustępowanie objawów fizycznych.
W Europie do tej pory przy pracy z nawracającymi objawami fizycznymi stosowano zwykle terapię poznawczo-behawioralną (CBT). Niestety, mimo że był to najskuteczniejszy sposób pracy, wciąż pomagał zbyt małemu odsetkowi pacjentów. Stąd rozwój innych metod, w tym B-MBT.
Jeśli szukasz terapii, która będzie uwzględniała B-MBT, zapisz się na pierwszą konsultację – omówimy, jak z mojej perspektywy możesz skorzystać z tego typu pracy terapeutycznej.